http://www.mardomsalari.com/Template1/News.aspx?NID=163555

بخت و اقبال را در جوامع بشری نمی‌توان نادیده گرفت. در تمدن اسلامی بسیاری از متفکران براین باورند که جریان امور را خداوند هدایت می‌کند. مسکویه رازی یکی از خردمندان ایرانی از قول آذر باد در کتاب جاویدان خرد می‌نویسد:

پنج حصه وجود دارد که به قضا و قدر الهی به هرکس می‌رسد و سعی و عمل و کسب و بخت و جدو جهد را در آن دخلی نیست، زن است و فرزند و مال و پادشاهی و عمر (جاویدان خرد صفحه127) بنابراین یکی از مواردی که قضا و قدر و بخت و اقبال انسان‌ها نقش برجسته‌ای در آن دارد حکمرانی برخلق است. به خصوص در ایران که حافظ نیز براین باور است که رسیدن انسان‌ها به دولت به کوشش و تلاش نیست و تنها به تایید آسمانی بستگی دارد. قواعدی به صورت عرفی و تجربی حاکم بوده است که در منطق اکتسابی علوم جدید در نمی‌آید. اما براساس امور قدیمی و حکمرانی و متون مملکت دارای که مسکویه رازی از قول پادشاهان ایران باستان و آداب فارسیان در جاویدان خرد اشاره می‌کند مطالبی را می‌آورم که برای آنان که قصد سوار شدن بر مرکب بخت ریاست جمهوری را دارند کارآمد است هرچند که بسیاری از این مولفه‌ها و شاخص‌ها میراث فردی و جمعی به ارث رسیده از تاریخ ایران هستند و به راحتی به صورت بازنمایی اثرگذار در نمی‌آیند. مسکویه در جاویدان خرد می‌نویسد اگر دوست دارید که حکمرانی کنید و در دل مردم جای داشته باشید لازمه آن صفاتی است که باید در وجود شما باشد که به صورت گزاره‌های لازم و ملزومی بیان می‌شوند. سبب زینت آدمی ادب است، سبب بغض و کینه، تند خویی است، سبب محبت، هدیه دادن است. سبب عیش و خوشحالی، تواضع و سبب دوستی گشاده‌رویی است. سبب فقر، اسراف و سبب توانگری تدبیرنیک است. سبب خشم و بغض مردم خلف وعده و سبب بلا، جدال و نزاع در سخن گفتن است. سبب ثنا گفتن مردمان و ستایش ایشان، بخشش است. سبب نجات، راست‌گویی و سبب رهایی ملایمت است. سبب نرسیدن به هدف، کاهلی و سبب حاصل شدن مال، در آمدن به ساحت پادشاهان و عرصه دولتخانه‌های ایشان است. سبب بغض مردم آن است که خود به مردم در سخن گفتن به نوعی وارد شود که دروغ گوید و از حد خود فراتر رود، سبب میل کردن مردم به کسی نرمی کردن و تواضع کردن آدمی است به مردم و سبب تمام خوبی‌ها و خیرها آنچه گفته شده و آنچه گفته نشده است عقل است.(جاویدان خرد، مسکویه،صفحه130).

در این جملات که حاصل عقل و تجربه فیلسوف بزرگ ایرانی مسکویه است اصول تساهل، مدارا، خاموشی، آرامش، بخشش، تواضع، راست‌گویی و... مورد تاکید قرار گرفته‌اند. نباید فراموش کرد که دال اصلی سیاست در تمدن ایرانی و اسلامی حکمرانی بر خود و دارا بودن صفات اخلاقی است. سیاست یعنی تدبیر نفس و حاکم کردن فضائل اخلاقی به نحوی که انسان بتواند در نبرد خیر و شر پیروز بیرون آید.