http://www.asrekimyagari.com/asrkimiagari/News.aspx?NID=1849

کشورهایی که دارای منابع طبیعی غنی هستند و ظرفیت بیشتری برای تولید و صادرات دارند به علت داشتن درآمد ثابت امکان بیشتری برای حرکت در مسیر توسعه را خواهند داشت. اگر چه بسیاری از کشورها به علت وابستگی زیاد به این منبع حیاتی، خودآگاه یا ناخودآگاه به اقتصاد تک محصولی روی آورده و با تغییر قیمت نفت، تغییرات زیادی در محیط داخلی کشورشان رخ خواهد داد. اما نفت و درآمدهای نفتی در کشورهای صاحب نفت به علت وابسته بودن مردم به دولت و درآمدهای رانتی، ثبات سیاسی نیز به ارمغان خواهد آورد. با نگاهی به کشورهای خاورمیانه که با پول نفت اداره می‌شوند شاهد ثبات سیاسی نسبی‌ هستیم که این ثبات از طریق پول نفت و در برخی از کشورها به همراهی ارتش‌ تامین می‌شود. قرار دادن مردم در یک سبد مشخص با دادن پول نفت در قالب سرانه ملی، باعث وابستگی بیش از حد به دولت و در نتیجه عدم شورش و دادن هزینه از سوی آنها خواهد شد. کشور ایران نیز با داشتن منابع غنی زیرزمینی و فروش آنها طی سال‌های اخیر توانسته درآمد زیادی را کسب کند که این میزان در دولت‌های مختلف با توجه به عملکرد آنها متفاوت بوده است. در دولت سید محمد خاتمی اگر چه بیل‌کلینتون شرکت نفتی آمریکایی کونوکو را وتو کرد اما شرکتهای اروپایی وارد میدان شده و شرکت ملی نفت ایران در این دوره پیشرفت زیادی داشت. اما در زمان احمدی‌نژاد سیاست‌های نفتی وی بسیار شبیه مشی هوگوچاوز بود و این باعث شد که میادین نفتی و گازی بزرگ ایران پیشرفت بسیار اندکی داشته باشند. البته نباید سایه تحریم‌ها را که این روزها بر سر ایران سنگینی می‌کند نادیده گرفت که با مانع تراشی بسیار باعث شدند بسیاری از قراردادها لغو شوند و فشار اقتصادی در داخل هم چند برابر شود. اما نفت و درآمدهای نفتی در هر دولتی می‌توانند 3 کارکردهای اصلی داشته باشند که دولت‌ها با توجه به سیاستگذاری‌های نفتی خود می‌توانند به تحقق هر کدام از آنها کمک کنند.

امنیت و ثبات داخلی: اولین و بزرگترین اثری که درآمدهای نفتی می‌توانند در هر کشوری داشته باشند، ثبات داخلی است. استفاده از درآمدهای نفتی در ایجاد و رشد بدنه بروکراسی جامعه باعث وابسته شدن مردم به دولت و درآمدهای نفتی دولت می‌شود و این وابستگی ثبات داخلی‌ به وجود می‌آورد که ابتدایی‌ترین مرحله از استفاده از درآمدهای نفتی در کشور است.

2- رفاه اقتصادی: مرحله پیشرفته و بالاتر از ثبات داخلی، رفاه اقتصادی شهروندان است. اگر دولتی کارآمدی بیشتری داشته باشد تنها در مرحله ثبات داخلی باقی نخواهد ماند و با درآمدهای نفتی به سرمایه‌‌گذاری و ایجاد اشتغال و بالا‌بردن رفاه اقتصادی مردم خواهد پرداخت. صادر نکردن نفت به صورت خام و فعال شدن پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی می‌تواند درآمدهای نفتی را افزایش داده و دولت‌ها را از درجا زدن در مرحله اول باز دارد.

رضایت شهروندی: شفافیت درآمدهای نفتی و هزینه‌کردهایی که از فروش نفت و فرآورده‌های آن به دست می‌آید می‌تواند در مرحله آخر کارآمدی دولت‌ها باشد. این شفافیت باعث پاسخگو بودن نهادهای اثرگذار و مشارکت مردم در قراردادهای نفتی خواهد شد به گونه‌ای که به مرحله‌ای برسیم که فرش نفت تنها محدود به زمان حاضر شود. زیرا منابع غنی زیرزمینی محدود هستند و ما در برابر نسل‌های آینده نیز باید پاسخگو باشیم و با ذخیره درآمدهای نفتی در صندوق ذخیره ارزی می‌توانیم این میراث اجدادی را به فرزندان نیز هدیه بدهیم.

آنچه مشخص است فعال شدن نفت و صنایع مرتبط با آن هم برای اقتصاد ایران و هم برای موفقیت رئیس‌جمهور منتخب مردم حیاتی است اما باید دانست که از درآمدهای نفتی نباید برای ثبات سیاسی و تشدید بدنه بروکراسی و فربه شدن دولت رانتی استفاده گردد.

شکستن تحریم‌ها که به عنوان شعار دولت تدبیر و امید دکتر حسن روحانی از ابتدا مورد توجه قرار گرفت باید در اولویت برنامه‌های رئیس‌جمهور آینده قرار گیرد و عدم فروش نفت به صورت خام و جایگزینی صادرات غیرنفتی نیز می‌تواند برای رهایی از اقتصاد تک محصولی و دور زدن تحریم‌ها مناسب باشد. با این وجود قرار گرفتن مشاورین نفتی که روزی مقامات ارشد صنعت نفت به شمار می‌آمدند، در کنار دکتر روحانی می‌تواند ثبات مدیریتی را به وزارت نفت بازگرداند و به گونه‌ای رفتار شود که ما بتوانیم در این دولت از اقتصاد تک محصولی فاصله گرفته و از نفت و درآمدهای آن برای نسل‌های آینده نیز میراثی گرانقدر باقی بگذاریم.