http://www.asrekimyagari.com/asrkimiagari/News.aspx?NID=2434

مذاکرات ژنو و توافق نامه‌ای که بعد از گفت‌وگوهای نفس گیر ایران و 1+5 امضا شد، نشان از جهش جایگاه ایران در فضای بین‌الملل داشت. به گونه‌ای که دنیا ایران را به عنوان یک کشور دارای دیپلماسی منطقه‌ای و جهانی به رسمیت شناخت و این مقدمه‌ای برای بهبود رابطه با دنیا و خروج ایران از انزوا در عرصه بین‌الملل محسوب می‌شود. توافق نامه‌ای که در پایان مذاکرات توسط کشورهای شرکت کننده در مذاکرات امضا شد، نشان داد که دیپلماسی در دولت جدید با نیروهای متخصص و کارآمدش بسیار خوب وارد عمل شده است و سپردن مسئله انرژی هسته‌ای به وزارت امور خارجه اقدام بسیار درست و کارشناسی شده‌ای بوده که نتیجه آن در 100 روز نخست دولت روحانی به مرحله ظهور رسیده است. آنچه از توافق نامه ژنو برآمده، علاوه بر نتایج مثبت مذاکرات در حوزه هسته‌ای، لغو تحریم‌ها علیه ایران در بسیاری از زمینه‌ها است که از موارد توافق محسوب می‌شود و قرار است طی شش ماه تحریم‌های طلا، خودرو و برخی از بانک‌ها برداشته شوند و نیز تحریم جدیدی نه در شورای امنیت و نه در اروپا و آمریکا علیه ایران به تصویب نرسد. یکی از موارد لغو تحریم‌ها در زمینه پتروشیمی و صنعت نفت انجام گرفته است و این می‌تواند نویددهنده هجوم دوباره کشورهای دنیا به سمت صنعت نفت ایران، چه در حوزه خرید و چه در حوزه سرمایه‌گذاری و دستیابی به بازاری درخور نام ایران باشد. دستگاه دیپلماسی ایران توانست با کلید دولت تدبیر و امید اولین قفل را در سیاست خارجی باز کند و با مذاکرات سخت و نفس گیر با گروه 1+5 باعث لغو تحریم‌ها شود. اکنون نوبت دیگر دستگاهها است که بتوانند از این فرصت استفاده کنند و پس از تحقق حماسه سیاسی در دو مرحله، یکی انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و دیگری موفقیت در پرونده هسته‌ای، برای تحقق حماسه اقتصادی بکوشند. این امر در مورد صنعت نفت ایران نیز صدق می‌کند. در این زمان که خیل عظیمی از کشورهای خارجی به دنبال خرید نفت و فرآورده‌های آن از ایران و همچنین سرمایه‌گذاری در صنایع مختلف نفت، گاز و پتروشیمی هستند، وزارت نفت نیز باید این فرصت را غنیمت بشمارد و وارد دیپلماسی با آنها شود. نشستن بر کرسی ریاست مجمع کشورهای صادر کننده گاز یا جی یی سی اف اتفاق مبارکی بود که برای ایران رخ داد. اوپک گازی سازمان تازه بنیانی است که به منظور هماهنگی در تولید، صادرات و کنترل قیمت گاز طبیعی در سطح جهان توسط ایران، روسیه و قطر و تعدادی دیگر از کشورهای صادرکننده گاز تاسیس شد و در حالیکه ایده اولیه تاسیس چنین سازمانی از جانب ایران بود اما دولت قبل نتوانست از سمت‌های عالی رتبه این سازمان سهمی از آن خود کند و دبیر کلی این مجمع به روسیه رسید. اما در 12 آبان امسال سمت ریاست این مجمع به ایران و به شخص محمد حسین عادلی رسید و این می‌تواند مقدمه‌ای برای پیروزی‌های دیگر ایران در صنعت نفت و گاز باشد. اما برای موفقیت در دیپلماسی نفتی چند مسئله باید از سوی ایران مورد توجه قرار گیرد:

نهادگرایی: یکی از مواردی که می‌تواند در دیپلماسی نفتی ایران بسیار تاثیر داشته باشد تصاحب ریاست اوپک نفتی توسط ایران است. هر چند در سالهای اخیر، با تغییر سیستم انتخاب دبیر کلی این فرصت را از ایران گرفتند و همچنین از فرصت جنگ عراق علیه ایران نیز استفاده کردند و ایران تنها توانسته است یک دوره این ریاست را تجربه کند. اما ایران می‌تواند در شرایط کنونی از این فرصت استفاده کند و با توجه به اینکه عربستان نیز از کاندیداتوری دبیر کلی کنار رفته است و تنها رقابت بین ایران و عراق برقرار است، عزم خود را برای تصاحب استراتژیک ترین کرسی نفتی جهان جزم کند و این مقدمه‌ای برای پیروزیهای بعدی دیپلماسی نفتی ایران باشد.

فن مذاکره: مشخص است که بعد از برداشتن تحریم‌ها علاقه کشورهای اروپایی به سمت نفت ایران روز به روز بیشتر می‌شود بنابراین باید ایران از این فرصت استفاده کند و با کمک از وزارت امور خارجه و نیروهای کارآمد به پای میز مذاکره برود. آنچه پیداست مذاکره، فن و تکنیکی است که باید از آن در موقعیت مناسب استفاده کرد و افراد مذاکره کننده با آگاهی از حقوق بین‌الملل و آشنایی با سازمانهای بین‌الملل و کشورها به دنبال احقاق حقوق ایران و جذب سرمایه خارجی بدون پایین آمدن از اصول اولیه و اساسی خود باشند.

موازنه قوا: اصل موازنه قوا و متمایل نشدن به سوی هر کدام از کشورهایی که در ارتباط نفتی با ایران هستند می‌تواند در دیپلماسی نفتی ایران تاثیرگذار باشد.

با توجه به اینکه به تعداد کشورهایی که خواهان نفت ایران هستند اضافه شده است و باید در مثلث شرق و غرب و کشورهای همسایه موازنه قوا رعایت شود، ما نیاز به آمایش بین کشورهای روسیه و چین و هند و ژاپن به عنوان کشورهای شرقی و همچنین اروپا و آمریکا به عنوان کشورهای غربی و نیز پاکستان، ترکیه و عمان به عنوان همسایگان منطقه داریم تا وابستگی مطلقی به هیچ کدام از این قطب‌ها نداشته باشیم و موازنه قوا رعایت شود. بدون داشتن رابطه مناسب و تقسیم سود با کشورهای همسایه و سایر کشورها، دیپلماسی نفت و گاز ایران به موفقیت نمی‌رسد. حال که رابطه مان در حال عادی سازی با غرب است باید کشورهای منطقه را نیز درک و دست دوستی به سوی آنها دراز کرد و در بازی‌های برد برد آنها را نیز شریک نمود.

نفی خام فروشی: یکی از مواردی که با اعمال تحریم‌ها در صنعت نفت اتفاق افتاد، کم شدن وابستگی مالی به صنعت نفت بود. به گونه‌ای که در سالهای اخیر به علت عدم خرید نفت از سوی کشورهای اروپایی، نفت به صورت خام صادر نمی‌شد و به اجبار، با تبدیل به فرآورده‌های دیگر امکان صادرات می‌یافت. هرچند دستیابی به موقعیت گذشته که تولید حدود چهار و نیم میلیون بشکه نفت در روز و صادرات بیش از نیمی از آن بود ضرورتی انکارناپذیر است که در اهداف وزیر نفت نیز در هنگام آغاز کار او ذکر شده بود، اما پس از رسیدن به این مرحله، تولید زیاد نفت در ایران نه تنها قیمت نفت در اوپک را پایین می‌آورد و این به ضرر ایران خواهد بود، بلکه باعث خواهد شد وابستگی ایران به صادرات نفت خام دوباره افزایش پیدا کند و این امر، تکنولوژی و نیروی کار داخلی را به هدر خواهد داد. بنابراین باید تلاش کرد تا با نفی خام فروشی، زمینه را برای تبدیل نفت به فرآورده و ایجاد ارزش افزوده بالاتر فراهم ساخت.

با تمام این تفاسیر آنچه مشخص است بعد از تحول در سیاست خارجی و امضای توافق نامه بین ایران و قدرتهای جهانی یا همان کشورهای 1+5، باید تحولی نیز در زمینه اقتصادی انجام شود و به علت تاثیر ملموس و انکارنشدنی صنعت نفت در اقتصاد کشور، باید این تحول در این صنعت آغاز شود تا بتوان با کمک گرفتن از دیپلماسی نفتی و جذب سرمایه خارجی در این صنعت، روز به روز شاهد پیشرفت بیشتر و توسعه بهتری در این عرصه باشیم. امروزه اقتصاد در عرصه بین‌الملل به عنوان پشتوانه سیاست عمل می‌کند و می‌تواند نقش مهمی در تعیین معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی داشته باشد و کشور ما نیز با بهره گیری از ابزار نفت، گاز و پتروشیمی می‌تواند در این عرصه فعالتر عمل کند. به نظر می‌رسد به زودی خبرهای خوشی از صنعت نفت، گاز و پتروشیمی خواهیم شنید. امکان‌ها فراهم شده است و چشم‌انداز کاملا روشن و امیدوار کننده است؛ تنها عزمی قوی می‌طلبد تا صنعت نفت ایران به جایگاه واقعی خود بازگردد

اصل موازنه قوا و متمایل نشدن به سوی هر کدام از کشورهایی که در ارتباط نفتی با ایران هستند می‌تواند در دیپلماسی نفتی ایران تاثیرگذار باشد

امروزه اقتصاد در عرصه بین‌الملل به عنوان پشتوانه سیاست عمل می‌کند و می‌تواند نقش مهمی در تعیین معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی داشته باشد و کشور ما نیز با بهره گیری از ابزار نفت، گاز و پتروشیمی می‌تواند در این عرصه فعالتر عمل کند

.