http://www.asrekimyagari.com/asrkimiagari/News.aspx?NID=2541

تاریخ، هنر دیدن گذشته است و یک کشور به منظور بیشترین استفاده از استعداد و توانایی‌هایی که حال دارد یا می‌خواهد به آن برسد می‌تواند به تاریخ مراجعه کند. بهترین راه توسعه درس گرفتن از گذشته و استفاده آن برای آینده است. ملی شدن صنعت نفت در تاریخ پر فراز و نشیب ایران به عنوان بزرگترین رویداد، سرآغاز بسیاری از اعتراضات و جنبش‌ها در تاریخ ایران شد و نقطه عطفی در تاریخ سیاسی، اقتصادی و مبارزات مردم ایران برای نجات سرمایه‌های ملی این مرز و بوم از دست بیگانگان به شمار می‌رود. داستان ملی شدن صنعت نفت از زوایای گوناگون و توسط اشخاص مختلف به طرق گوناگونی بازگو شده است اما در تمام آنها یک درس مشترک وجود دارد که باید از آن برای این روزهای کشورمان استفاده کنیم. این روزها که قضیه انرژی هسته‌ای و تلاش برای احقاق حقوق ملت در این زمینه بسیار حیاتی و همه گیر شده است و در خصوص چگونگی برخورد با آن بین صاحبنظران اختلاف نظرهایی نیز وجود دارد، بهترین راه رجوع به تاریخ است تا بتوان با درسهایی که داستان ملی شدن صنعت نفت به سیاسیون ایران داده است از تکرار وقایع ناگوار آن روزها جلوگیری کرد.

به وقوع پیوستن کودتای 1332 در ایران نه تنها فرآیند دموکراسی در ایران را به تاخیر انداخت، بلکه سایه شوم آن روزها باعث شد که تئوری توطئه به شکل یک تئوری قوی فضای جامعه را تا به امروز تحت الشعاع قرار دهد. از طرف دیگر هم موفقیت این کودتا به هر دلیل در ایران، باعث شد که آمریکا در سالهای بعد از آن به کودتاهایی در کشورهای دیگر دست بزند که مطالعه چگونگی وقوع این رخداد از اتفاقات اینچنینی جلوگیری خواهد کرد. اینکه انرژی هسته‌ای نیز مانند نفت جزء انرژی‌های ملی ماست و تولید و استخراج و فن آوری آن به شکل بومی از گذشته وجود داشته است و فعالیت ایران در هر دوی این انرژی‌ها در چارچوب حقوق بین‌الملل و براساس قواعد سازمانهای بین‌المللی و حقوق حقه ایران است می‌توان به راحتی به هم مسیر بودن این دو جریان پی برد و اینکه درس‌های ملی شدن نفت به راحتی می‌تواند در این روزهای ما کاربرد داشته باشد. اما آنچه از ملی شدن صنعت نفت می‌توان آموخت:

1) اولین درس ملی شدن صنعت نفت، راه و چگونگی رسیدن به این موفقیت برای ایران بود. اینکه بین مبارزه و انتقاد و راه حل مسالمت آمیز، دکتر مصدق به عنوان تاثیرگذارترین فرد در این جریان راه مبارزه را برگزید و تا آخرین مرحله، لحظه‌ای از شعارهای خود کوتاه نیامد، درس‌هایی برای مسئولین انرژی هسته‌ای دارد. درست است که راه مبارزه در راستای ملی شدن صنعت نفت راه جذابی به نظر می‌رسد اما شاید راه بهتر آن بود که مصدق راه حل‌های بین‌المللی را بپذیرد و مسالمت آمیزتر با این جریان برخورد کند که این می‌تواند درسی برای مردان انرژی هسته‌ای باشد. مذاکره و بازی برد برد راه کم خطرتر و موفقیت بالاتری در بلند مدت محسوب می‌گردد.

2) انتخاب بین وجهه و آبروی کشور ایران و معیشت و اقتصاد، نیز انتخابی سخت در جریان ملی شدن صنعت نفت بود که مصدق در آن روزها با اتکا به حمایت مردم برای حفظ وجهه ایران در فضای بین‌الملل پذیرفت که معیشت مردم را فدا کند. معیشت مردم از آنجایی که به صورت روزمره با آن درگیر هستند ممکن است مردم را از پا بیندازد و مانند داستان ملی شدن صنعت نفت بر ضد آرمان اصلی بسیج کند. در قضیه انرژی هسته‌ای نیز همانطور که دکتر روحانی مطرح کرد، شایسته نیست که چرخ سانتریفیوژ بچرخد اما چرخ مملکت نچرخد و این درست همان دوگانه دوران مصدق را برایمان تداعی می‌کند. نباید آبرو و کسب وجهه و معیشت را در مقابل یکدیگر قرار داد.

3) حل کردن مشکلات کشور از طریق سیاست‌های داخلی و ملی و بدون رابطه با سازمانهای بین‌المللی کاری بود که دکتر مصدق در آن سالها انجام داد و شاید کودتای آمریکا نیز به علت به سرانجام نرسیدن راههای بین‌المللی برای دولت مصدق اتفاق افتاد. دیپلماسی فعال ایران در فضای بین‌الملل و کاهش تنش‌های موجود علیه ایران که این روزها نیز در قضیه هسته‌ای بسیار مهم جلوه می‌کند می‌تواند برای جلوگیری از اتفاقاتی که برای صنعت نفت ایران پیش آمد مفید باشد. هر چه ایران در منطقه و فضای بین‌الملل از طرفداران دیپلماتیک برخوردار باشد بهتر می‌تواند منافعش را پیگیری کند.

اما با توجه به شباهت‌های این دو جریان در تاریخ کشور و درس‌هایی که جریان ملی شدن صنعت نفت در اختیار ما گذاشته است، راهکارهایی برای حل هر چه بهتر قضیه انرژی هسته‌ای چیست؟

1) در مورد حل قضیه انرژی هسته‌ای بهترین راهکار عدم تفرقه بین مسئولان است. تعیین سیاستهای کلی نظام و واضح و مشخص بودن آن باعث خواهد شد که مجلس، قوه مجریه، شورای عالی امنیت ملی و وزارت امور خارجه در این خصوص دیدگاه مشترکی داشته باشند و یکدست بودن رویکرد باعث بهتر نتیجه گرفتن در کل خواهد شد.

2) شفافیت موارد استفاده از انرژی هسته‌ای و هزینه‌ها و فواید تولید و مصرف آن در کشور برای عموم مردم، باعث خواهد شد که مردم نیز همراهی و حمایت خود را بهتر بروز دهند. به طوری که انتخاب بین کسب وجهه و معیشت که مردم به سختی با آن در تماس هستند در تصمیم گیری شهروندان بیشتر خود را نشان خواهد داد.

3) کمی سازی و مشخص کردن مزایا و معایب و فرصت‌ها و چالش‌هایی که انرژی هسته‌ای برای کشور ایجاد خواهد کرد باعث اسطوره زدایی و تصمیم گیری بهتر مردم و مسئولین در این زمینه خواهد شد. زیرا همانگونه که قضیه نفت به شکلی بحرانی به بقا و هویت ملی ایرانی ما پیوند خورده بود، انرژی هسته‌ای نیز می‌تواند چنین شود که این بزرگ بینی باعث عدم حل این جریان به روش عقلانی و منطقی خواهد شد.

در کل ایجاد یک تعادل بین وجهه کشور و معیشت مردم، مبارزه انقلابی و راه حل مسالمت آمیز و رابطه با محیط بین‌الملل یا انزوا گرایی می‌تواند در حل بزرگترین بحران‌ها کشور را هدایت کرده و از سقوط در دام کشورهای استعمارگر جلوگیری به عمل آورد. اما ملی شدن صنعت نفت با گذشت 60 سال همچنان به عنوان بزرگترین رویداد ملی‌گرایی و ضداستعماری ایران جلوه می‌کند و قصدیت این مقاله زیر سوال بردن بزرگمرد تاریخ ملی‌گرایی نبوده است. اما از آنجایی که گذشته همیشه چراغ آینده است، چه بهتر که برای جلوگیری از مشکلاتی که بعدها برای این جریان پیش آمد و باعث کودتای ننگین 1332 گردید، از آن جریان درسی به بزرگی تاریخ بگیریم

ملی شدن صنعت نفت در تاریخ پر فراز و نشیب ایران به عنوان بزرگترین رویداد، سرآغاز بسیاری از اعتراضات و جنبش‌ها در تاریخ ایران شد و نقطه عطفی در تاریخ سیاسی، اقتصادی و مبارزات مردم ایران برای نجات سرمایه‌های ملی این مرز و بوم از دست بیگانگان به شمار می‌رود

.